.jpg)
Από την οπτική γωνία ενός ζώου: Τι κάνει έναν ζωολογικό κήπο ένα καλό περιβάλλον;
Ένας βιότοπος δεν είναι απλώς μια θέα. Για το ζώο που ζει εκεί, είναι ένα σπίτι, ένας χώρος εργασίας, ένα καταφύγιο και ένα περιβάλλον για κάθε συνηθισμένη μέρα.
Ένας επισκέπτης μπορεί να περάσει λίγα λεπτά στον περίβολο, ενώ το ζώο το βιώνει αυτό ώρα με την ώρα, μέρα με τη μέρα. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική.
Συχνά συζητάμε για τα ενδιαιτήματα από την οπτική γωνία του τι μπορούν να δουν οι άνθρωποι: τα φυτά, τους βραχώδεις σχηματισμούς, το μέγεθος του παραθύρου παρατήρησης ή το αν το ζώο είναι ενεργό όταν φτάνουν οι επισκέπτες. Αυτές οι λεπτομέρειες διαμορφώνουν την εμπειρία του επισκέπτη, αλλά δεν παρέχουν την πλήρη εικόνα του πώς λειτουργεί το ενδιαίτημα για τους κατοίκους του.
Το χρήσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «Πώς μοιάζει αυτό το βιότοπο;» αλλά και «Τι επιλογές προσφέρει στο ζώο;»
Η έρευνα σχετικά με τις επιδράσεις των επισκεπτών προσφέρει μια σημαντική προειδοποίηση: η παρουσία επισκεπτών έχει συσχετιστεί με αρνητικές, ουδέτερες και θετικές αντιδράσεις, που ποικίλλουν ανάλογα με το είδος του ζώου, το ίδιο το ζώο, τη φύση της αλληλεπίδρασης και το περιβάλλον του. Δεν υπάρχει σταθερή βάση για να υποθέσουμε ότι όλα τα ζώα βιώνουν τους επισκέπτες με τον ίδιο τρόπο.
Μια καλή θέα δεν σημαίνει απαραίτητα και ένα καλό περιβάλλον.
Ένα φυσικό περιβάλλον μπορεί να είναι όμορφο, αλλά δεν επαρκεί αν το ζώο έχει λίγες ευκαιρίες να επιλέξει το περιβάλλον του, να μετακινηθεί, να ξεκουραστεί ανενόχλητο ή να συμμετάσχει σε ουσιαστικές δραστηριότητες. Αντίθετα, ένα περιβάλλον δεν χρειάζεται να φαίνεται τέλειο για να δικαιολογεί καλή φροντίδα. Η εμφάνιση από μόνη της δεν αποτελεί επαρκές μέτρο ευεξίας.
Ο σχεδιασμός είναι ζωτικής σημασίας επειδή υποστηρίζει την καθημερινή ζωή του ζώου. Ο χώρος, το καταφύγιο, η θερμοκρασία, ο φωτισμός, ο τύπος εδάφους, οι ρυθμίσεις σίτισης, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η δυνατότητα μετακίνησης μεταξύ περιοχών επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ένα ζώο χρησιμοποιεί το περιβάλλον του. Οι κατάλληλες λεπτομέρειες ποικίλλουν ανάλογα με το είδος του ζώου και το άτομο, επομένως κανένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό σχεδιασμού δεν εγγυάται την επιτυχία του οικοτόπου.
Η ισχυρότερη δοκιμασία είναι ο τρόπος με τον οποίο το ζώο χρησιμοποιεί τον χώρο με την πάροδο του χρόνου.
Η επιλογή και ο έλεγχος είναι πρακτικά ζητήματα που σχετίζονται με την ευημερία.
Η επιλογή δεν σημαίνει ότι το ζώο μπορεί να κάνει ό,τι θέλει ή ότι όλες οι επιθυμίες του μπορούν να εκπληρωθούν ανά πάσα στιγμή. Αντίθετα, σημαίνει ότι το περιβάλλον παρέχει κατάλληλες επιλογές: μέρη για ξεκούραση, εξερεύνηση, τροφή, κρυψώνα, παρατήρηση, αλληλεπίδραση ή απομόνωση, όπου αυτές οι επιλογές είναι κατάλληλες για το είδος και τις συνθήκες του ζώου.
Μπορεί το ζώο να απομακρυνθεί από θορυβώδεις ή πολυσύχναστες περιοχές; Υπάρχει κάποιο μέρος για να ξεκουραστεί μακριά από τα μάτια του; Μπορεί να επιλέξει ανάμεσα σε διαφορετικές συνθήκες, όπως ήλιο και σκιά ή εκτεθειμένα και προστατευμένα μέρη; Έχει ευκαιρίες να αναζητήσει τροφή, να εξερευνήσει, να σκαρφαλώσει, να κολυμπήσει, να κουρνιάσει ή να χρησιμοποιήσει τις άλλες ικανότητές του;
Αυτές οι ερωτήσεις δεν αποτελούν μια λίστα ελέγχου που ισχύει με τον ίδιο τρόπο για όλα τα είδη, αλλά μάλλον κατευθυντήριες γραμμές για να εξεταστεί προσεκτικά εάν ο βιότοπος ανταποκρίνεται στις ανάγκες του ζώου και εάν ο σχεδιασμός του είναι πρακτικά αποτελεσματικός.
Αυτή η έμφαση στην ατομική επιλογή αντικατοπτρίζεται στο
Όταν ένα ζώο επιλέγει να μην το βλέπουν
Για τους επισκέπτες, η απουσία του ζώου από το οπτικό πεδίο μπορεί να μοιάζει με μια χαμένη στιγμή. Για το ζώο, ωστόσο, η ύπαρξη μιας κρυψώνας μπορεί να είναι σημαντικό μέρος της ύπαρξης ενός αξιοποιήσιμου χώρου.
Αυτό αποτελεί πραγματική πρόκληση για τους ζωολογικούς κήπους, τα καταφύγια άγριας ζωής και τα πάρκα πτηνών. Έχουν την ευθύνη να παρέχουν ουσιαστικές και διαδραστικές εμπειρίες στους επισκέπτες. Πρέπει επίσης να σέβονται το γεγονός ότι τα ζώα δεν είναι ερμηνευτές που παρουσιάζουν παραστάσεις κατόπιν αιτήματος.
Η λύση δεν είναι να κάνουμε κάθε ζώο συνεχώς ορατό, αλλά να βοηθήσουμε τους επισκέπτες να κατανοήσουν τι βλέπουν, ακόμα και όταν δεν βλέπουν κάποιο ζώο. Οι εξηγήσεις, οι συζητήσεις με τους φροντιστές των ζώων, η συνειδητή χρήση φωτογραφικών μηχανών, οι απεικονίσεις των ενδιαιτημάτων των ζώων και οι σαφείς περιγραφές συμβάλλουν στην ενίσχυση της επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπων και ζώων χωρίς να τους στερείται το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα.
Η παρουσία ενός ζώου που κρύβεται δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη προβλήματος. Ομοίως, η στέρηση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να αγνοηθούν ερωτήσεις σχετικά με τη φροντίδα. Αυτό που είναι σημαντικό είναι η κατανόηση της ατομικής κατάστασης, η καταγραφή των μοτίβων και η εξέταση του συνολικού πλαισίου.
Υπάρχουν κάποια άμεσα, αν και περιορισμένα, στοιχεία που υποστηρίζουν τη σημασία της παροχής κρυψώνων. Σε μια μελέτη πέντε νάνων κατσικιών και δύο προβάτων σε έναν ζωολογικό κήπο, οι ανεπιθύμητες συμπεριφορές ήταν χαμηλότερες όταν τα ζώα είχαν πλήρεις κρυψώνες σε σύγκριση με μερικές ή καθόλου κρυψώνες. Το μικρό μέγεθος του δείγματος και το συγκεκριμένο περιβάλλον είναι σημαντικοί παράγοντες, που υποστηρίζουν την εξέταση της παροχής κρυψώνων και δεν υποθέτουν το ίδιο αποτέλεσμα για όλα τα είδη ή τις εγκαταστάσεις.
Μια μελέτη περίπτωσης του 2023 παρακολούθησε δύο αμερικανικές μαύρες αρκούδες σε έναν ζωολογικό κήπο, με πρόσβαση σε πολλαπλές οικολογικές ζώνες, συμπεριλαμβανομένων περιοχών εκτός ορατότητας των επισκεπτών. Η πλήρης πρόσβαση συσχετίστηκε με μείωση κατά 13% της πιθανότητας περιπλάνησης και αύξηση κατά 5% της πιθανότητας αναζήτησης τροφής. Η ορατότητα μειώθηκε για τη μία αρκούδα, αλλά όχι για την άλλη. Αυτό είναι ένα χρήσιμο παράδειγμα που καταδεικνύει τη σημασία της εξέτασης τόσο της πρόσβασης των ζώων όσο και της ορατότητας των επισκεπτών, αλλά η παρουσία δύο αρκούδων στον ίδιο ζωολογικό κήπο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξαγωγή ενός γενικού συμπεράσματος.
Κοίτα πέρα από μια στιγμή
Μια γρήγορη εικόνα μπορεί να είναι παραπλανητική. Η συμπεριφορά ενός ζώου κατά την ανάπαυση, την περιπλάνηση, το κρύψιμο ή την αλληλεπίδραση με ένα άλλο ζώο πρέπει να γίνει κατανοητή στο πλαίσιο που την αφορά. Ποια είναι η συνήθης συμπεριφορά αυτού του ζώου; Τι ώρα της ημέρας είναι; Τι έχει αλλάξει στο περιβάλλον ή στη ρουτίνα; Τι δείχνουν οι παρατηρήσεις και τα αρχεία του προσωπικού κατά τη διάρκεια των ημερών και των εβδομάδων;
Η καλή φροντίδα των ζώων εξαρτάται από πολλαπλά είδη στοιχείων: προσεκτική παρατήρηση, γνώση του είδους και των ατομικών χαρακτηριστικών του ζώου, πληροφορίες για την υγεία του, αρχεία αναπαραγωγής και την εμπειρία όσων εργάζονται με ζώα. Καμία μεμονωμένη συμπεριφορά ή εντύπωση επισκέπτη δεν λέει ολόκληρη την ιστορία.
Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της καθημερινής γνώσης που κατέχουν οι φροντιστές των ζώων. Είναι σε θέση να παρατηρούν ανεπαίσθητες αλλαγές, να εντοπίζουν μοτίβα και να αμφισβητούν εάν το ζώο χρησιμοποιεί το βιότοπο με τον τρόπο που η ομάδα είχε προβλέψει. Αυτή η γνώση είναι πιο πολύτιμη όταν μοιράζεται, καταγράφεται και μελετάται μαζί με άλλα στοιχεία.
Μια ανασκόπηση των εργαλείων αξιολόγησης της καλής διαβίωσης των ζώων στους ζωολογικούς κήπους συνιστά την ενσωμάτωση πληροφοριών που βασίζονται σε πόρους σχετικά με το περιβάλλον του ζώου με παρατηρήσεις που επικεντρώνονται στο ίδιο το ζώο, αναγνωρίζοντας παράλληλα την ανάγκη για προσεγγίσεις που αφορούν συγκεκριμένα είδη ή κατηγορίες. Στην πράξη, αυτό σημαίνει έλεγχο των πληροφοριών που έχουν παρασχεθεί και του τρόπου με τον οποίο το ζώο αντιδρά με την πάροδο του χρόνου.
Η εμπειρία του επισκέπτη μπορεί να υποστηρίξει την ευημερία.
Η φροντίδα των ζώων δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με την εμπειρία του επισκέπτη. Ο προσεκτικός σχεδιασμός του οικοτόπου επιτρέπει στους επισκέπτες να κατανοήσουν καλύτερα τη συμπεριφορά των ζώων, παρέχοντας παράλληλα κατάλληλες κρυψώνες. Οι σαφείς εξηγήσεις μπορούν να τονίσουν τη σημασία της επιλογής, της ιδιωτικότητας και των φυσικών συμπεριφορών. Οι καλά σχεδιασμένες περιοχές θέασης ελαχιστοποιούν την αναστάτωση και κάνουν τις συναντήσεις πιο εμπλουτιστικές χωρίς να απαιτείται συνεχής παρατήρηση.
Μερικές φορές η καλύτερη εμπειρία επισκέπτη δεν έγκειται στην πιο κοντινή ή καθαρή θέα, αλλά στο να φύγει κανείς με μια καλύτερη κατανόηση του ζώου και των επιλογών που προσφέρει το περιβάλλον του.
Κάντε μια καλύτερη ερώτηση
Στην επόμενη επίσκεψή σας σε ζωολογικό κήπο, καταφύγιο άγριας ζωής ή καταφύγιο πτηνών, κοιτάξτε πέρα από τη θέα από το μονοπάτι. Παρατηρήστε τους χώρους που μπορούν να επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν τα ζώα, τα μέρη στα οποία μπορούν να μετακινηθούν και πώς το προσωπικό εξηγεί τη συμπεριφορά τους και πώς τα φροντίζουν.
Για τους οργανισμούς, η ίδια οπτική γωνία μπορεί να βελτιώσει την ακρίβεια των αξιολογήσεων των οικοτόπων. Αντί να ρωτάτε απλώς αν ένας χώρος φαίνεται εντυπωσιακός ή πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις χώρου, ρωτήστε τι επιτρέπει στο ζώο να κάνει, πώς τον χρησιμοποιεί και τι σας δείχνουν τα σχόλια των εργαζομένων με την πάροδο του χρόνου.
Τα ενδιαιτήματα θα πρέπει να αξιολογούνται όχι μόνο από την οπτική γωνία του επισκέπτη, αλλά και από την οπτική γωνία του ζώου. Αυτή η αλλαγή οπτικής μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες ερωτήσεις, καλύτερες αποφάσεις σχεδιασμού και μια πιο συνειδητή εμπειρία για όλους.
Σχεδιάζετε να δημιουργήσετε ένα νέο βιότοπο ή αναθεωρείτε ένα υπάρχον;
Έχω εργαστεί για πάνω από 35 χρόνια σε ζωολογικούς κήπους, καταφύγια άγριας ζωής, εκπαιδευτικά ιδρύματα και συλλογές ζώων, σε ένα ευρύ φάσμα ειδών. Παρέχω πρακτική υποστήριξη στον σχεδιασμό οικοτόπων, τη φροντίδα και αναπαραγωγή ζώων, τη διαχείριση συλλογών και την ανάπτυξη προσωπικού.
Κανονίστε μια χαλαρή, μη υποχρεωτική συζήτηση:
Καρλ Γκράμπριτζ
Διευθυντής της Εταιρείας Συμβουλευτικής Animal Visions
Κάλυψη των ειδικών αναγκών στον τομέα της κτηνοτροφίας.
Η προαναφερθείσα έρευνα
Anderson, U.S., Bean, M.R., Bloomsmith, M.A., και Mable, T.L. (2002). «Ο χώρος ανάπαυσης και η πυκνότητα των ανθρώπινων επισκεπτών μετριάζουν την ανεπιθύμητη συμπεριφορά στα ζώα του ζωολογικού κήπου που χαϊδεύουν.»
Bruno, K., Hubbard, S., & Lynch, E.C. (2023). «Βελτίωση της ευημερίας των ζώων μέσω της παροχής πολλαπλών περιβαλλόντων: μια μελέτη περίπτωσης δύο μαύρων αρκούδων»
Jones, N., Sherwin, S. L., Robbins, R., McClelland, D. J., και Whitaker, A. L. (2022). «Εργαλεία Προσαρμοστικής Αξιολόγησης για την Ευημερία των Ζώων των Ζωολογικών Κήπων: Από τη Θεωρία στην Εφαρμογή».
Sherwin, S.L. και Hemsworth, B.H. (2019). «Επιπτώσεις των επισκεπτών στα ζώα των ζωολογικών κήπων: Επιπτώσεις και ευκαιρίες για τη φροντίδα των ζώων των ζωολογικών κήπων».
Παγκόσμια Ένωση Ζωολογικών Κήπων και Ενυδρείων (WAZA). «Η προσέγγισή μας στην ευημερία των ζώων».
Σχόλια